Podstawy meteorologii i elementy wykorzystania wiedzy o pogodzie w praktyce

Cel kursu

Zajęcia mają dać uczestnikom wiedzę i umiejętności przydatne w rozumieniu procesów pogodowych obserwowanych szczególnie w działalności rolnej, a tym samym zrozumienie i pełne wykorzystanie prognoz. Poznanie podstaw meteorologii zachęci do korzystania z wydajnych i dokładnych prognoz w sieci WWW, dostępnych wszędzie w terenie przez urządzenia mobilne, a nie tylko ze skróconych i ogólnikowych prognoz przekazywanych w mediach.

Omówione zostaną zasadnicze masy powietrza i fronty oraz pogody związane z nimi, zarówno w jednorodnych masach powietrza jak i w strefach przejściowych czyli na frontach. Szczegółowo zostaną omówione fazy cyklu dobowego zarówno w ciepłej jak i chłodnej porze roku z wynikającymi z nich implikacjami dla rolnictwa i innych dziedzin działalności. Podane zostaną zasadnicze wskaźniki klimatyczne obszaru kraju jak też klimatyczna sezonowość niektórych typów pogody. Zajęcia prowadzone poprzez nauczanie zdalne, wymagające od uczestników aktywności i skłaniające do pozyskiwania informacji meteorologicznej dostępnej w Internecie i trenujące samodzielne jej analizowanie dla własnych potrzeb.

Opis kursu

Proponujemy nową formę parokrotnie przeprowadzonego kursu stacjonarnego z meteorologii, cieszącego się sporym zainteresowaniem. Obecnie zastosowana nowoczesna formuła zdalnego nauczania poprzez platformę internetową MOODLE umożliwi dostęp do wiedzy dla każdego zainteresowanego, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb osób zajmujących się pracą na roli lub rekreacją na wolnym powietrzu. Uczestnicy szkolą się w dogodnym dla siebie czasie, z dowolnego miejsca, nie ponoszą więc kosztów i czasu na uciążliwe dojazdy na zajęcia, co jest zdecydowaną korzyścią w porównaniu do zajęć stacjonarnych.

Kurs przedstawi niezbędną wiedzę z obszaru meteorologii praktycznej w formie ośmiu cotygodniowych pokazów po 80-120 slajdów i stosownego tekstu. Uzupełnieniem tego materiału będą także PDF-y artykułów. Poza trzema kontrolnymi testami uczestnicy będą mieli do wykonania zadania indywidualne - na przykład rozpoznawania chmur i zjawisk oraz po podziale na grupy analizy elementów rozwoju sytuacji synoptycznej. W końcówce kursu słuchacze w grupach będą próbowali sami formułować w miarę precyzyjne prognozy.

Ważnym elementem kursu jest możliwość swobodnej dyskusji na forum ogólnym i forach grup, przesyłania swoich spostrzeżeń i otrzymywania wnikliwych komentarzy prowadzącego. Raz w tygodniu organizowany jest półtoragodzinny czat, z możliwością zadawania pytań i natychmiastowych odpowiedzi prowadzącego.

Praca w kursie wymaga istotnego udziału uczestników w zadaniach indywidualnych i grupowych, wszystkie zadania są w ciągu tygodnia sprawdzane i indywidualnie oceniane, najlepsze zadania wystawia się na platformie jako wzorowe. Każde realizowane przez słuchacza lub grupę zadanie czy całościowy projekt będzie dotyczył rzeczywistej sytuacji meteorologicznej, ewoluującej w czasie „odrabiania” projektu, tym samym atmosfera z jej stałą zmiennością będzie specyficznym i nie powtarzalnym laboratorium kursu.

Z poprzednich kursów wiemy, że czasochłonność nauki zdalnej należy oceniać na godzinę dziennie, oczywiście ten czas można rozłożyć nierównomiernie, choć nie warto tworzyć zaległości. Dla na przyswojenie przekazywanej wiedzy należy poświęcić minimum 60 godzin, ale wybór czasu pracy jest regulowany przez słuchacza – wykłady i materiały są dostępne cały czas, testy otwiera się samemu, jedynie termin oddania zadań jest określony, za spóźnienie traci się część przyznanych punktów.

Metodyka takiego działania została wypracowana na Uniwersytecie Warszawskim w czasie prowadzenia w poprzednich latach prawie 20 kursów zdalnych, skuteczność tak prowadzonego szkolenia ocenialiśmy wysoko, 65-75% osób otrzymywało certyfikaty, ustalone na wyśrubowanym punktowo poziomie. Także na Uniwersytecie Otwartym SGGW zdobycie 50 punktów (połowy dostępnych) oraz udział w zespołowym projekcie końcowym są warunkami ukończenia kursu i otrzymania certyfikatu.

Zasadnicze zagadnienia omówione na kursie:

  • Tworzenie danych meteo i ich zbieranie, formy zobrazowania – mapy, przekroje, meteorogramy, dostęp do informacji meteorologicznych poprzez strony www.
  • Korzystne i niekorzystne warunki pogodowe dla działalności rolniczej. Oczekiwania pogodowe przy intensywniejszym rolnictwie i ogrodnictwie.
  • Budowa i skład atmosfery, podział na warstwy. Bilans energetyczny. Woda w atmosferze, opady.
  • Powstawanie i rozwój chmur, rozpoznawanie chmur. Chmury konwekcyjne i związane z nimi niebezpieczne zjawiska. Opady ciągłe i przelotne, zasadnicze różnice. Nowoczesne prognozy opadów (sygnalnie).
  • Ruch w atmosferze. Pole ciśnienia, wyże i niże. Powiązanie pola ciśnienia z polem wiatru, wiatr uwarunkowany synoptycznie i lokalnie.  Ogólna cyrkulacja atmosfery, strefy klimatyczne globu.
  • Tworzenie się układów ciśnienia (niży i wyży), centra działania atmosfery. Front polarny, prąd strumieniowy. Stratyfikacja atmosfery, masy powietrza. Rodzaje frontów atmosferycznych, związane z nimi typy pogód.
  • Dobowy cykl zmienności warunków meteorologicznych: warstwa graniczna, rola inwersji, temperatura maksymalna i minimalna, wilgotność i widzialność. Zmienność pogody w strefie klimatycznej umiarkowanych szerokości latem i zimą. Specyficzne, zależne od sezonu warunki pogodowe w Polsce.
  • Specyficzne warunki pogodowe w urozmaiconym terenie - spadek temperatury z wysokością, inwersja temperatury w sytuacjach wyżowych, zastoiska mrozowe. Zjawiska lokalne, lokalne systemy pomiarowe, własne pomiary i obserwacje

W zajęciach przeprowadzone będą 3 testy, 3 zadania indywidualne i dwa projekty, wykonywane w grupach, na podstawie bieżących danych sytuacji pogodowej.

Orientacyjne godzinowe obciążenie uczestnika kursu

Tematy, zadania, aktywności Liczba Liczba godzin Uwagi Godzin na elementy kursu
wykłady kursu w formie prezentacji 8 4 zapoznanie, zrozumienie 32
projekty grupowe 2 5 wykonanie grupowe 10
zadania indywidualne 3 2 wykonanie indywidualne 6
testy automatyczne 3 1 rozwiązanie 3
czat 8 0,5 udział 4
dyskusje, odpowiedzi na forum     udział 5
        60

 

Korzyści

  • Zdobycie realnych umiejętności rozpoznawania zjawisk pogodowych widocznych poprzez obserwację chmur, wiatru i opadów oraz poprzez wykorzystanie dostępnych w Internecie różnego rodzaju informacji meteorologicznej ze źródeł punktowych i obszarowych, przekazanie podstaw interpretacji.
  • Rozumienie niektórych zależności pogodowych istotnych dla rolnictwa - np. podtopienia, niszczące opady konwekcyjne, mgły, mżawki, okresy posuszne, zastoiska mrozowe, przymrozki.
  • Zdobycie umiejętności rozpoznawania rytmu zmian pogody i rozumienia prognoz na najbliższe godziny (do dwóch dób) na określone miejsce wykonywania prac.

Terminy zajęć

Terminy publikowania wykładów na platformie:

22.10.2021 r. (piątek)
29.10.2021 r. (piątek)
05.11.2021 r. (piątek)
19.11.2021 r. (piątek)
03.12.2021 r. (piątek)
17.12.2021 r. (piątek)
30.12.2021 r. (czwartek)
14.01.2022 r. (piątek)

 

Dane kursu